Bomen in de vrije natuur zijn in staat om langere tijd zonder water te overleven. Geregeld is er eens een periode zonder regenval. Hun wortels gaan dan op zoek naar water en voedingsstoffen en ze zijn niet begrensd door een bonsaipot. Door een boom in een pot te plaatsen, zijn de wortels echter beperkt in hun zoektocht naar water en voedingsstoffen.



Om de juiste hoeveelheid water te geven, die voorziet in de eisen van de boomsoort, heb je heel wat oefening nodig. Sommige Bonsaimeesters zeggen zelfs dat watergift de moeilijkste techniek is om aan te leren bij bonsai. Veel liefhebbers doen er zelfs jaren over om correct water te geven aan te leren. Daarom is het heel belangrijk de watergift van bonsai goed in de gaten te houden. De meest gestelde vraag hier rond is: "Wanneer moet ik mijn bonsai water geven?". Alhoewel ervaring hier een grote rol speelt, is het belangrijk om goed naar de plant te kijken. Hangen de blaadjes wat slap, of juist niet? Zijn de blaadjes frisgroen, of zien ze er maar wat dof uit? De potgrond is hier zeker een goede indicator. Voel met uw vinger aan de grond om te voelen hoe vochtig het aanvoelt. Na verloop van tijd leer je door te voelen aan de grond de behoefte van uw boom kennen. Zelfs het gewicht van een pot kan u veel vertellen over de hoeveelheid water er aanwezig is. De behoefte aan water is afhankelijk van de soort, de ouderdom, de grootte, het grondmengsel, de standplaats, het formaat van de pot, het seizoen en het weertype. Door goed te observeren leer je de waterhuishouding van je bomen kennen.

In de zomer, als het heet en droog is, is het soms noodzakelijk om meermaals per dag water te geven. Beste tijdstippen om water te geven zijn in de morgen en in de vroege avond. Vermijd watergift tijdens de middaguren bij warm weer. Bij hete zomerdagen kun je tijdens de watergift alles rondom je bonsai goed besproeien. Op deze manier creëer je een vochtig microklimaat rondom je bomen. In de winter worden bomen minder actief en zullen ze ook veel minder water verbruiken. Geef ook geen water als het vriest. Wacht tot de potgrond ontdooit is. Bij langdurige regenval is het soms gepast om de bomen beschut te plaatsen voor de overvloedige regen. Let goed op voor uitdrogende wind. Bij een stevige wind kan een pot op relatief korte tijd uitdrogen. Te veel water geven is een even groot probleem als te weinig water geven. Te weinig water zal de boom uitdrogen waardoor hij zal verwelken, bij te veel water is er het risico van wortelrot. De internodiën (afstand tussen de bladknoppen) zullen langer worden dan gewenst en de boom zal verzwakken. Vooral dennen en andere coniferen zijn hier heel gevoelig voor. Zorg daarom altijd voor een goed drainerend grondmengsel. Als je water geeft, moet het water onmiddellijk wegzakken. Het mag zeker niet blijven 'staan', want dat wijst op slechte drainage. Wortels vragen om water, maar het moet tijdig kunnen afvloeien. Bij elke watergift wordt ook de lucht tussen de grond ververst en overtollige zouten weggespoeld. Geef dus voldoende water per keer. Als je de boom slechts oppervlakkig water geeft, zal de boom ook alleen aan de oppervlakte gaan wortelen. Bomen met een oppervlakkig wortelgestel drogen heel snel uit en maken de boom zwak. Omdat wortels op zoek gaan naar water, moet de hele pot doornat worden bij een gietbeurt. Enkel op die manier krijg je een boom met een goed ontwikkeld wortelgestel. Je kan de watergift ook beter splitsen in verschillende beurten. Eerst besproei je de oppervlakte zodat deze goed doorlatend wordt. Ga zo al je bomen af. Nadien ga je nog eens elke boom af en geef je voldoende water, tot het water rijkelijk wegvloeit uit de drainagegaten van de pot. Eventueel gaat met alle bomen nog eens een derde keer na. Let op bij regenachtig weer, daar men snel geneigd is te denken dat door de regenval geen watergift meer nodig is. Bomen met een dicht bladerdek leiden het regenwater buiten de schaal. Ondanks dat de boom er vochtig uitziet, kan het toch zijn dat er onvoldoende water aanwezig is in de pot. Geef je boom ook eens een dompelbad af en toe. Op deze manier ben je zeker dat de grond goed verzadigd raakt van water. Je ziet dan de luchtbellen uit de potgrond opborrelen, dit duurt soms wel 4 tot 5 minuten. De grond is op die manier goed verzadigd van water en de lucht tussen de bodempartikels is dan ook helemaal ververst. Krijg je geen luchtbellen bij een dompelbad, dan is er iets mis met je potgrondsamenstelling. De potgrond is dan dicht geslipt en verpotten is noodzakelijk. De meeste boomsoorten appreciëren het als hun bladeren of naalden geregeld eens besproeid worden met water. Stof op de bladeren en naalden wordt zo weggespoeld en het helpt de boom beter te ademen. Let wel op voor leidingwater dat kalkaanslag kan nalaten op de bladeren.

Welk water dat je gebruikt is afhankelijk van de omstandigheden. Regenwater is meestal het beste water om te gebruiken. Doch door zure regen en luchtvervuiling moet je hier toch wat mee oppassen. Mensen die in de buurt van industriezones of in grootsteden met veel verkeer wonen, kunnen waarschijnlijk beter geen regenwater gebruiken. Verzuring of vervuiling van regenwater kan je vaststellen met meetsets verkrijgbaar in de handel. Wees heel voorzichtig als op het wateroppervlakte een vuile, vettige film drijft. Dit wijst bijna zeker op vervuiling. Je kan regenwater opvangen in een vaste regenwaterput. Ook kan je een ton plaatsen onder de afvoerpijp van de dakgoten. Met een speciaal tussenstuk te plaatsen kan je het teveel aan water laten afvloeien naar de riolering. Leidingwater en putwater wordt soms afgeraden omdat het water teveel kalk en chloor bevat. Toch kan je dit water gebruiken, afhankelijk van de soort en je grondmengsel. Indien je het water 24 uur laat staan in een kuip, zal de chloor verdwijnen. Vijverwater, rivierwater of slootwater alleen gebruiken als je zeker bent dat er geen vervuiling is. Flessenwater is ook mogelijk, maar op termijn wel heel duur.

Je dient bij watergift attent te zijn naar de fase van ontwikkeling waar een boom zich in bevindt. Omdat watergift en bemesting samenwerken, geef je een jonge boom die nog krachtig moet groeien, meer water als een bonsai, waarvan je de vorm zoveel mogelijk wilt behouden. Bij zulke bomen is geen uitbundige groei meer gewenst. Hou rekening met de seizoenen. In het voorjaar, wanneer de groeisnelheid het hoogst is, zullen de bomen meer water verbruiken dan in de late herfst als de groei stilvalt. De soort is natuurlijk ook erg belangrijk. Een wilg heeft veel meer water nodig dan bijvoorbeeld een den. Leer zeker de soort zijn waterbehoefte kennen om achteraf problemen te voorkomen. Wees ook aandachtig na bladsnoei, omdat de bomen dan veel minder water verdampen door hun bladeren. Geef steeds water met een fijne broes, om geen aarde weg te spoelen uit de potten.

Soorten die gevoelig zijn voor schimmels zoals meeldauw, zoals eiken, meidoorn en esdoorns, kun je best enkel 's morgens water geven. Het loof is dan al opgedroogd als het wat warmer wordt. Als je 's avonds water geeft, ontstaan er betere condities (warmte en vochtigheid) voor de schimmels om zich te ontwikkelen. Zorg er voor dat als je meer dan enkele dagen weggaat van huis, dat er iemand met voldoende kennis over de watergift, je bomen verzorgt. Het zal niet de eerste keer zijn dat een buurman, of familielid, uit onwetendheid een boom om zeep helpt. Ten laatste wil ik het advies geven om geregeld eens de drainage gaten te controleren. Wortels die door het drainage gaas groeien kunnen de drainage blokkeren, wat funeste gevolgen kan hebben.

Ik denk dat als je bovenstaande regels wat volgt, dat je in de goede richting bezig bent met watergift. Verzorg je watergift zo goed mogelijk, omdat de gezondheid van je boom er grotendeels van af hangt.


Auteur: Hans Vleugels